Proces restrukturyzacji przedsiębiorstw to jedno z najskuteczniejszych narzędzi, które pozwala dłużnikom na odzyskanie równowagi finansowej, dając jednocześnie wierzycielom szansę na odzyskanie części należności. Kluczowym elementem tego procesu jest ustalenie, jakie wierzytelności mogą zostać objęte układem z mocy prawa. Zrozumienie tych kwestii pozwala dłużnikom i wierzycielom na efektywne uczestnictwo w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Dowiedz się, czym są wierzytelności objęte układem z mocy prawa i poznaj warunki, na podstawie których wierzyciel może wyrazić zgodę na objęcie swojej wierzytelności układem.
Wierzytelności objęte układem z mocy prawa
Zgodnie z prawem restrukturyzacyjnym wszystkie wierzytelności powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego są automatycznie objęte układem z wyjątkiem wierzytelności wyłączonych z układu. Oznacza to, że wierzyciele nie muszą wyrażać dodatkowej zgody na ich objęcie układem, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Wierzytelności objęte układem obejmują m.in. zobowiązania pieniężne, które wynikają z umów i innych zobowiązań dłużnika. Kluczowe znaczenie ma tutaj dzień otwarcia postępowania, który wyznacza moment graniczny dla objęcia wierzytelności układem. Wszelkie wierzytelności powstałe przed tym dniem mogą zostać objęte restrukturyzacją, a ich wierzyciele mogą liczyć na udział w głosowaniu nad układem oraz na zaspokojenie roszczeń w ramach realizacji układu.
Jakich wierzytelności układ nie obejmuje?
Nie wszystkie wierzytelności mogą zostać objęte układem. Prawo restrukturyzacyjne wyraźnie określa, które zobowiązania nie podlegają układowi z mocy prawa. Układ nie obejmuje:
- wierzytelności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę;
- roszczeń o wydanie mienia i zaniechanie naruszania praw;
- wierzytelności, za które dłużnik odpowiada w związku z nabyciem spadku po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, po wejściu spadku do masy układowej lub sanacyjnej.
Takie wierzytelności muszą być spłacone przez dłużnika niezależnie od postępowania restrukturyzacyjnego. Co więcej, zobowiązania powstałe w okresie od dnia otwarcia postępowania nie mogą być objęte układem, co oznacza, że dłużnik zobowiązany jest do ich bieżącego regulowania. Dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego stanowi więc granicę, która rozdziela zobowiązania mogące zostać objęte układem od tych, które nie podlegają restrukturyzacji.
Spis wierzytelności i jego rola w postępowaniu
Spis wierzytelności jest jednym z kluczowych dokumentów w postępowaniu restrukturyzacyjnym. W tym dokumencie umieszcza się wszystkie wierzytelności. Każda wierzytelność, która ma zostać objęta układem, musi być ujęta w spisie, a wierzyciele, których roszczenia zostały tam wpisane, mają prawo do głosowania nad układem.
Wierzytelności objęte układem za zgodą wierzyciela
Zgodnie z prawem restrukturyzacyjnym niektóre wierzytelności mogą stać się elementem układu jedynie za zgodą wierzyciela. Dotyczy to przede wszystkim wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo, takich jak hipoteki czy zastawy. W takim przypadku wierzyciel musi wyrazić zgodę na objęcie swojej wierzytelności układem, co często wiąże się z negocjacjami dotyczącymi warunków spłaty. Wyjątkiem od tej zasady jest przedstawienie wierzycielowi propozycji układowej, precyzującej sposób i termin pełnego zaspokojenia jego wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi, które były przewidziane w umowie będącej podstawą ustanowienia zabezpieczenia.
Wierzytelności te odgrywają kluczową rolę w procesie restrukturyzacji, ponieważ zabezpieczenie rzeczowe daje wierzycielowi pewne gwarancje odzyskania należności. Proces negocjacji warunków układu dla takich wierzytelności może być skomplikowany i czasochłonny, ale w wielu przypadkach dłużnik i wierzyciel osiągają porozumienie, które pozwala na dalszą realizację układu.
Znaczenie daty otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego
Dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego jest jednym z kluczowych momentów w procesie restrukturyzacyjnym. To właśnie ta data wyznacza granicę pomiędzy wierzytelnościami, które mogą być objęte układem, a tymi, które muszą być regulowane na bieżąco. Wierzytelności powstałe przed tym dniem mogą podlegać restrukturyzacji, podczas gdy wierzytelności powstałe po otwarciu postępowania o zatwierdzenie układu muszą być spłacane zgodnie z pierwotnymi warunkami umowy.
W praktyce oznacza to, że wierzyciele, których wierzytelności powstały przed dniem otwarcia postępowania, mają prawo do zgłoszenia swoich roszczeń i uczestniczenia w głosowaniu nad układem. Z kolei wierzyciele, których wierzytelności powstały po tym dniu, nie mają możliwości uczestniczenia w układzie, a ich zobowiązania muszą być spłacane przez dłużnika w pełnej wysokości.
Zgoda na objęcie wierzytelności układem
W procesie restrukturyzacji wierzyciel może wyrazić zgodę na objęcie swojej wierzytelności układem, co ma szczególne znaczenie w przypadku wierzytelności zabezpieczonych. Wierzytelności objęte układem za zgodą są umieszczone w spisie wierzytelności uprawniających do głosowania.
Objęcie wierzytelności układem oznacza, że wierzyciel zgadza się na restrukturyzację swojego roszczenia, co może obejmować zmianę warunków spłaty, obniżenie kwoty zadłużenia lub wydłużenie terminu spłaty. Zgoda ta może być wyrażona w trakcie negocjacji pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem, a jej brak może prowadzić do dalszych sporów i konieczności ustalenia warunków indywidualnych.
Wpływ postępowania na wierzycieli zabezpieczonych
Wierzyciele, posiadający zabezpieczenia na majątku dłużnika, np. w formie hipoteki, zastawu, znajdują się w uprzywilejowanej pozycji w procesie restrukturyzacyjnym. Ich wierzytelności mogą być objęte układem jedynie za ich zgodą, co daje im dodatkową kontrolę nad procesem restrukturyzacyjnym. Zabezpieczenia te stanowią mechanizm ochronny, który pozwala wierzycielom na odzyskanie swoich należności, nawet w przypadku upadłości dłużnika. Wyjątkiem od tej zasady jest przedstawienie wierzycielowi propozycji układowej, precyzującej sposób i termin pełnego zaspokojenia jego wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi, które były przewidziane w umowie będącej podstawą ustanowienia zabezpieczenia.
Wierzyciele zabezpieczeni rzeczowo mają uprzywilejowaną pozycję względem pozostałych wierzycieli objętych układem, co zmusza dłużnika do prowadzenia dodatkowych negocjacji. Wprawdzie taki mechanizm służy ochronie interesów wierzyciela, ale jednocześnie może spowolnić proces restrukturyzacyjny. Dlatego w takich przypadkach niezbędne jest precyzyjne ustalenie warunków, które będą satysfakcjonujące dla obu stron.
Podsumowanie
Restrukturyzacja przedsiębiorstw to złożony proces, który wymaga dokładnego określenia wierzytelności objętych układem. Wierzytelności powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego mogą zostać objęte układem, a wierzyciele mają prawo uczestniczyć w głosowaniu nad układem. Spis wierzytelności odgrywa kluczową rolę w tym procesie, a wierzytelności zabezpieczone mogą być objęte układem za zgodą wierzyciela lub w przypadku pełnego zaspokojenia ich roszczenia.
Kluczowym elementem restrukturyzacji jest zatem odpowiednie zbilansowanie interesów dłużników i wierzycieli, co wymaga precyzyjnej analizy wierzytelności. Sukces procesu zależy od współpracy stron oraz ich zdolności do osiągnięcia porozumienia w ramach układu.
